Najwyższa Izba Kontroli opublikowała raport, w którym negatywnie oceniła sposób zarządzania Operą Krakowską w latach 2022-2024. Dokument wskazuje na liczne nieprawidłowości dotyczące organizacji instytucji, polityki kadrowej oraz gospodarowania środkami publicznymi. Kontrolerzy podkreślili, że uchybienia wystąpiły we wszystkich trzech badanych obszarach. W efekcie NIK sformułowała 18 wniosków pokontrolnych oraz zapowiedziała skierowanie zawiadomień m.in. do Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Państwowej Inspekcji Pracy, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych, Urzędu Zamówień Publicznych oraz Urzędu Miasta Krakowa.
Najwięcej zastrzeżeń dotyczy organizacji pracy i polityki kadrowej. NIK wskazała, że dyrektor Opery dwukrotnie zmieniał regulamin organizacyjny bez wymaganych opinii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego oraz związków zawodowych. Rzeczywista struktura instytucji nie odpowiadała obowiązującemu regulaminowi, a przez blisko połowę kadencji nie funkcjonowała przewidziana statutem Rada Artystyczno-Programowa.
Kontrola objęła również działalność artystyczną dyrektora Opery, prof. Piotra Sułkowskiego. W badanym okresie dyrygował on co najmniej 70 wydarzeniami Opery Krakowskiej, z czego 16 odbyło się bez wymaganej zgody organizatora. Równolegle prowadził działalność dyrygencką i edukacyjną poza Operą. W raporcie podkreślono, że możliwość podejmowania dodatkowej działalności nie zwalnia dyrektora z obowiązku zapewnienia prawidłowego funkcjonowania instytucji.
Poważne zastrzeżenia wzbudziła również polityka kadrowa. Dwóch pracowników zatrudniono bez przeprowadzenia wymaganej procedury naboru i publikacji ogłoszeń, a część rekrutacji prowadzono na stanowiska, które formalnie jeszcze nie istniały. W kilku przypadkach wymagania stawiane kandydatom uznano za nieadekwatne lub nadmiernie wygórowane.
Krytycznie oceniono także sposób wynagradzania dwóch osób zajmujących stanowiska kierownicze. Ich wynagrodzenia zasadnicze przekraczały limity określone w regulaminie wynagradzania, a od października 2022 do maja 2025 roku zostały – według wyliczeń NIK – zawyżone łącznie o blisko 160 tys. zł. Zastrzeżenia wzbudziły również wysokość dodatków funkcyjnych oraz sposób naliczania ekwiwalentów za wykorzystywanie prywatnego sprzętu do celów służbowych.
Jednym z najpoważniejszych ustaleń kontroli było zatrudnienie koordynatora impresariatu w warunkach konfliktu interesów. Ta sama osoba reprezentowała Operę przy organizacji wydarzeń, a jednocześnie fundację współpracującą z instytucją. Zdaniem NIK dokumentacja tej współpracy była niepełna, co uniemożliwiało zweryfikowanie, czy wysokość przychodów Opery odpowiadała rzeczywiście wykonanym świadczeniom. Kontrolerzy zwrócili również uwagę na przypadki powierzania jednej osobie zadań, które zgodnie z zasadami kontroli zarządczej powinny podlegać wzajemnej kontroli.
Raport opisuje również brak reakcji dyrektora na zgłoszenie dotyczące zachowań mogących nosić znamiona mobbingu. Pracownik, który informował o wieloletnim upokarzającym traktowaniu przez przełożonego, ostatecznie zrezygnował z pracy. NIK uznała także, że Opera nie zrealizowała zaleceń Państwowej Inspekcji Pracy dotyczących zatrudniania dziesięciu osób w Studiu Baletowym na podstawie umów cywilnoprawnych, mimo że charakter wykonywanej przez nie pracy odpowiadał stosunkowi pracy.
Zastrzeżenia Izby dotyczyły także sposobu gospodarowania środkami publicznymi. Wskazano m.in. na nieuprawnione wypłaty ryczałtów za używanie prywatnych samochodów do celów służbowych, nieprawidłowości związane z działalnością gastronomiczną, organizacją cyklu „WinOpera”, podczas którego wydarzenia artystyczne łączono z degustacją win, rozliczeniami podatku od nieruchomości, częścią podróży służbowych dyrektora oraz postępowaniami o udzielenie zamówień publicznych. W ocenie NIK skala stwierdzonych uchybień świadczy o tym, że system kontroli zarządczej nie zapewniał prawidłowej realizacji zadań instytucji.
Jednocześnie kontrola przyniosła także pozytywne oceny działalności Opery Krakowskiej. W latach 2023-2024 instytucja wystawiła 246 spektakli, w tym 189 na scenie głównej, zwiększyła liczbę premier, utrzymała wysoką frekwencję i poprawiła wyniki finansowe. Pozytywnie oceniono również nagrody zdobywane przez artystów, prawidłowe rozliczenie dwóch dotacji remontowych oraz fakt, że wynagrodzenia dyrektora, jego zastępców i głównego księgowego mieściły się w ustawowych limitach.
Wśród 18 wniosków pokontrolnych NIK wskazała m.in. na konieczność uporządkowania polityki kadrowej i płacowej, wyeliminowania konfliktów interesów, wdrożenia procedur przeciwdziałania mobbingowi, realizacji zaleceń Państwowej Inspekcji Pracy oraz zapewnienia zgodności działalności Opery z przepisami dotyczącymi zamówień publicznych i sprzedaży alkoholu.
Jak informowało Radio Kraków, jeszcze przed publikacją raportu marszałek województwa małopolskiego Łukasz Smółka rozpoczął procedurę zmierzającą do powołania Piotra Sułkowskiego na kolejną pięcioletnią kadencję bez przeprowadzania konkursu. Po opublikowaniu ustaleń Najwyższej Izby Kontroli Urząd Marszałkowski zwrócił się jednak do dyrektora o przedstawienie wyjaśnień. Jak przekazał dyrektor biura prasowego urzędu Szymon Huptyś, procedura pozostaje w toku, ale może zostać wstrzymana. Publikacja raportu stawia tym samym pod znakiem zapytania przyszłość Piotra Sułkowskiego na stanowisku dyrektora Opery Krakowskiej.
