Modernizacja Teatru Wielkiego – Opery Narodowej oraz wzmocnienie infrastruktury kultury w Polsce to jeden z priorytetów programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027. Projekt „Opera Nowych Możliwości” o wartości ponad 140 mln zł, dofinansowany z funduszy europejskich kwotą 90,82 mln zł, będzie realizowany w latach 2026-2029. Pozostałą część finansuje budżet państwa. To pierwsza tak duża modernizacja w historii instytucji od około 60 lat.
„Kultura to dobro wspólne. Ale do końca nie możemy mówić, że jest wspólna, jeśli nie jest dostępna” – od tego zdania Marta Cienkowska, minister kultury i dziedzictwa narodowego, rozpoczęła konferencję prasową poświęconą projektowi. Podkreśliła, że zmienia się sposób myślenia o kulturze w polityce państwa. – „Inwestycje w infrastrukturę kultury są dla nas tak samo ważne jak inwestycje w kolej, energetykę czy bezpieczeństwo. I dziś realizujemy te założenia w praktyce” – mówiła.
Minister wskazała też na skalę środków dostępnych w nowej perspektywie unijnej. Polska dysponuje obecnie największym w historii budżetem funduszy europejskich przeznaczonych na kulturę – 600 mln euro, czyli około 2,5 mld zł. Projekt modernizacji Opery Narodowej należy do przedsięwzięć strategicznych w ramach programu FEnIKS. – „To nie jest po prostu dotacja. To jest pewna zmiana myślenia” – podkreśliła minister.
Dyrektor Teatru Wielkiego – Opery Narodowej, Borys Kudlička, odniósł się do skali przedsięwzięcia i procesu jego przygotowania: – „Pracowaliśmy rzeczywiście pod ogromną presją czasu, mając świadomość odpowiedzialności. Bez współpracy z Ministerstwem Kultury, bez zaufania i zaangażowania całego zespołu to byłoby bardzo trudne do zrealizowania”. Podkreślił, że projekt odpowiada na realne potrzeby instytucji i jej odbiorców: – „Zmiana jakości – nie tylko pracy naszego zespołu, ale także otwartości i dostępności naszej instytucji – jest kluczem. Przy frekwencji sięgającej 98 procent widzimy bardzo wyraźnie, jak duże jest zapotrzebowanie na naszą działalność”.
Zakres projektu
Projekt przewiduje kompleksową modernizację pomieszczeń wykorzystywanych do prób, spektakli i wydarzeń edukacyjnych. Powstaną nowe sale prób na dachu budynku, przestrzenie warsztatowe i edukacyjne, wielofunkcyjna sala baletowa oraz sala teatralno-muzyczna o wymiarach 17 x 18 m. Planowana jest adaptacja magazynu na poziomie zero na salę edukacji wielopokoleniowej oraz modernizacja sal redutowych, m.in. pod kątem akustyki i instalacji klimatyzacyjnych.
Modernizacji podlegać będą również sale tańca i ruchu scenicznego, które nie były gruntownie zmieniane od 60 lat. Projekt obejmuje wymianę instalacji, poprawę warunków klimatycznych, modernizację systemów informatycznych, studiów audio-wideo, parku oświetleniowego oraz zakup systemów wspierających przygotowanie produkcji teatralnych.
Efektem inwestycji ma być m.in. zwiększenie dostępności przestrzeni, podniesienie jakości działań artystycznych i edukacyjnych oraz wzrost zaangażowania społecznego. Szacuje się, że dzięki modernizacji Teatr odwiedzi rocznie o 37 tys. osób więcej, a ponad 500 pracowników weźmie udział w szkoleniach podnoszących kompetencje zespołu.
Organizacja sezonu i etapy inwestycji
Dyrektor Kudlička poinformował, że sezon artystyczny zostanie lekko skrócony, aby wydłużyć przerwy letnie i prowadzić prace modernizacyjne w okresach, gdy działalność jest naturalnie ograniczona. – „Ten etap jesteśmy w stanie prowadzić w trakcie sezonu. Znacznie większym wyzwaniem będzie kolejny etap” – zaznaczył, odnosząc się do tzw. etapu B, obejmującego modernizację technologii scenicznej, w tym systemów działających od kilkudziesięciu lat, które wymagają dostosowania do współczesnych standardów bezpieczeństwa.
W realizację projektu zaangażowane były liczne uzgodnienia konserwatorskie oraz sześć odrębnych pozwoleń budowlanych. Prace budowlane rozpoczną się latem 2026 roku i potrwają około dwóch i pół roku. Zakończenie pierwszego etapu przewidziano na 2029 rok.
Współpraca z innymi instytucjami
W ramach działań poza siedzibą Opery planowana jest współpraca z Łazienkami Królewskimi, Muzeum Historii Polski i Teatrem Nowym w Warszawie. Celem jest utrzymanie aktywności artystycznej także w okresach modernizacji budynku i rozwój nowych form uczestnictwa w kulturze.
Szczegóły dotyczące kolejnego sezonu artystycznego zostaną przedstawione podczas konferencji prasowej 11 maja.
Projekt modernizacji Teatru Wielkiego – Opery Narodowej ma charakter zarówno infrastrukturalny, jak i systemowy, zmieniając sposób funkcjonowania jednej z najważniejszych instytucji kultury w Polsce.
